Griepprik: hoe goed beschermt hij en welke bijwerkingen zijn er?

Elk najaar valt hij weer op de mat: de uitnodiging voor de griepprik. Minstens zes miljoen Nederlanders krijgen die oproep, vooral 60-plussers en mensen met een chronische aandoening zoals astma, COPD of hartfalen. Tegelijk halen steeds minder mensen de prik. Volgens het NIVEL negeert inmiddels ongeveer de helft van de genodigden de oproep. Veel mensen twijfelen: hoe goed werkt de griepprik eigenlijk, en wat zijn de bijwerkingen?

Op 9 november 2026 verscheen in De Andere Krant het artikel "Griepprik beschermt nauwelijks, maar heeft wel bijwerkingen", met kritiek van arts en epidemioloog Dick Bijl. In dit artikel zetten we op een rij wat hij zegt, wat het onderzoek laat zien, welke bijwerkingen van de griepprik vaak en zelden voorkomen, en wat u zelf kunt doen om uw luchtwegen sterk te houden in het griepseizoen.

Wat is de griepprik precies?

De griepprik is een vaccin tegen influenza, het echte griepvirus. Dat is iets anders dan een gewone verkoudheid. Echte griep begint vaak plotseling, met hoge koorts, spierpijn, hoofdpijn, hoesten en een gevoel van totale uitputting. Bij gezonde mensen gaat griep meestal na een week tot tien dagen over. Bij ouderen en mensen met longklachten kan griep doorslaan naar een longontsteking.

Het griepvirus verandert elk jaar een beetje. Daarom wordt het vaccin elk jaar opnieuw samengesteld, op basis van een voorspelling van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) welke virusstammen in de winter rondgaan. Die voorspelling wordt al in het voorjaar gedaan. Klopt de voorspelling goed, dan past het vaccin beter. Klopt hij minder goed, dan beschermt de prik dat seizoen minder.

In Nederland valt de griepprik onder het Nationaal Programma Grieppreventie. Het RIVM nodigt mensen van 60 jaar en ouder uit, en mensen met een medische indicatie. De prik is gratis en wordt meestal bij de huisarts gezet.

Ina Dobbelaar komt al 7 à 8 jaar trouw naar de zoutkamer van HaloClinic Nederland.

Hoe goed beschermt de griepprik? De cijfers

Hier zit de kern van de discussie. Het AD schreef in oktober 2026 dat er elk jaar ongeveer 4.700 Nederlanders aan griep sterven, en dat de griepprik het aantal ziekenhuisopnames met 40 procent zou kunnen terugdringen als iedereen die uitgenodigd wordt de prik haalt. Dick Bijl, die tientallen jaren voor het Geneesmiddelenbulletin de werking en veiligheid van medicijnen en vaccins beoordeelde, ziet dat anders.

"Uit onderzoek blijkt dat griepvaccins bij 65-plussers de kans op griep inderdaad met een paar procent verminderen," zegt Bijl in De Andere Krant. "Maar dat effect is nauwelijks de moeite waard."

Bijl baseert zich op het werk van epidemioloog Tom Jefferson, die jarenlang alle studies naar griepvaccins verzamelde voor de Cochrane Database of Systematic Reviews, een databank van onafhankelijke overzichtsstudies. Wat lieten die overzichten zien?

• Bij ouderen (65+) daalde de kans op griep in de onderzochte seizoenen van ongeveer 6 procent naar ongeveer 2,4 procent. Cochrane noemt de kwaliteit van dat bewijs laag. Over bescherming tegen longontsteking, ziekenhuisopname en overlijden konden de onderzoekers geen stevige conclusies trekken.
• Bij gezonde volwassenen daalde de kans op griep van ongeveer 2,3 procent naar 0,9 procent. Er moesten dus ongeveer 71 mensen gevaccineerd worden om één griepgeval te voorkomen.
• Zorgmedewerkers: volgens het Cochrane-overzicht is er weinig goed bewijs dat het vaccineren van zorgpersoneel ouderen in verpleeghuizen beschermt tegen griep of overlijden.

Het RIVM en de Gezondheidsraad wijzen erop dat ook een klein relatief effect veel ziekenhuisopnames kan schelen, omdat zoveel mensen tegelijk griep krijgen. Critici zoals Bijl wijzen erop dat de absolute winst per persoon klein is en dat goed opgezette, nieuwe placebo-gecontroleerde studies bij ouderen grotendeels ontbreken. Beide kanten gebruiken dus dezelfde cijfers, maar lezen ze anders. Dat maakt het voor u als lezer lastig.

Bijl wijst er ook op dat de Nederlandse Immunisatiestichting, waarvan tv-arts Ted van Essen voorzitter is, mede gefinancierd wordt door vaccinproducenten. Dat zegt niets over de vraag of een vaccin werkt, maar het is wel goed om te weten wie een boodschap brengt.

Bijwerkingen van de griepprik: wat komt vaak voor?

"Tegenover de verwaarloosbare beschermende werking van de griepprik staan wel bijwerkingen," zegt Bijl. "Ze staan gewoon in de bijsluiters." Dat laatste klopt: elk vaccin heeft een bijsluiter met alle bekende bijwerkingen. De meeste bijwerkingen van de griepprik zijn mild en kort:

• een pijnlijke, rode, warme of gezwollen plek op de arm waar de prik is gezet;
• hoofdpijn en spierpijn;
• moeheid of een algemeen gevoel van niet lekker zijn;
• verhoging of lichte koorts;
• een grieperig gevoel, vooral in de eerste 24 tot 48 uur.

Deze klachten ontstaan doordat uw afweersysteem reageert op het vaccin. Ze gaan meestal binnen een tot twee dagen vanzelf over. Het Nederlandse griepvaccin bevat geen levend virus, dus van de prik zelf krijgt u geen griep.

Is de griepprik altijd veilig? Zeldzame maar ernstige bijwerkingen

Het eerlijke antwoord is: nee, niet voor iedereen en niet altijd. Geen enkel medicijn of vaccin is voor iedereen zonder risico. Naast de milde reacties staan in de bijsluiter ook zeldzame, ernstige bijwerkingen:

• Een ernstige allergische reactie (anafylaxie). Die is zeldzaam en ontstaat meestal binnen enkele minuten tot een kwartier na de prik. Daarom wordt u gevraagd na de prik nog even te blijven.
• Het syndroom van Guillain-Barré. Bij deze aandoening valt het afweersysteem de zenuwen aan, wat spierzwakte en verlamming kan geven. Onderzoek schat het extra risico na een griepprik op ongeveer één tot twee gevallen per miljoen vaccinaties. Griep zelf kan dit syndroom ook veroorzaken.
• Neuritis en encefalomyelitis. Ook hierbij valt het afweersysteem zenuwen of hersenweefsel aan. De Andere Krant noemt deze aandoeningen, die in ernstige gevallen tot blijvende klachten kunnen leiden. Ze zijn zeer zeldzaam.
• Een tijdelijk tekort aan bloedplaatjes, waardoor u sneller blauwe plekken of bloedingen krijgt. Ook dit is zeer zeldzaam.

Zeldzaam betekent niet dat het niet gebeurt. Voor de persoon die het overkomt, is het honderd procent. Heeft u na een eerdere griepprik een heftige reactie gehad, of heeft u een ernstige allergie voor een van de bestanddelen (zoals kippenei-eiwit bij sommige vaccins), dan is de prik voor u mogelijk niet geschikt. Bespreek dat met uw huisarts vóór de prik.

Heeft u na de griepprik klachten die u niet vertrouwt? Meld ze bij Bijwerkingencentrum Lareb. Iedereen mag daar zelf een bijwerking melden. Zo worden ook zeldzame bijwerkingen zichtbaar.

De bredere discussie over onderzoek naar vaccins

De kritiek op de griepprik staat niet op zichzelf. Ook buiten Nederland stellen artsen vragen over hoe vaccins onderzocht worden. In Israël publiceerde de arts Dr. Gil Yosef Shahar een reeks artikelen waarin hij stelt dat voor de routinematig toegediende vaccins de volgens hem noodzakelijke veiligheidstests, zoals langdurige studies met een echte placebogroep, niet zijn uitgevoerd. Het Israëlische ministerie van Volksgezondheid eiste dat hij zijn artikelen zou verwijderen. Volgens Shahar was zijn antwoord: geen probleem, maar laat dan eerst zien dat wat ik heb gepubliceerd onwaar is. Dat lukte het ministerie niet. De zaak kwam voor de rechter, die het ministerie volgens Shahar verbood zijn artsenlicentie in te trekken. Zijn artikelen over dit onderwerp staan op zijn website.

Het is belangrijk om dit te zien voor wat het is: de mening en het verweer van één arts. Gezondheidsinstanties wereldwijd zijn het niet met hem eens en wijzen op grote studies en bewakingssystemen die de veiligheid van vaccins volgen. Wat u er wel uit kunt halen: het is normaal en gezond om vragen te stellen, bronnen te lezen en zelf een afgewogen keuze te maken.

Griepprik halen of niet? Een paar vragen voor uzelf

Of u de griepprik haalt, is uw eigen keuze. Niemand kan u verplichten. Deze vragen helpen bij het afwegen:

• Hoe groot is mijn risico als ik griep krijg? Heb ik een longziekte, hartziekte of verzwakte afweer?
• Hoe reageerde ik op eerdere griepprikken?
• Heb ik allergieën voor bestanddelen van het vaccin?
• Wat doe ik verder om mijn weerstand en mijn luchtwegen sterk te houden?

Twijfelt u? Lees de bijsluiter, de informatie van het RIVM en de kritiek van onafhankelijke artsen, en bespreek uw situatie met uw huisarts.

Wat u zelf kunt doen om uw luchtwegen sterk te houden

Met of zonder griepprik: het griepseizoen vraagt veel van uw luchtwegen. Verkoudheid, slijm en hoesten slaan bij veel mensen met astma, COPD of bronchitis snel door naar de longen. Wat helpt:

• Voldoende slapen en regelmatig bewegen, zonder uzelf uit te putten.
• Gevarieerd eten, met genoeg groente, fruit en vitamine D in de donkere maanden.
• Vaak de handen wassen en drukke, slecht geventileerde ruimtes vermijden als er veel griep rondgaat.
• Niet roken en rook vermijden.
• Uw luchtwegen schoon houden, zodat slijm en ziekteverwekkers minder kans krijgen.

De zoutkamer in het griepseizoen

Bij HaloClinic Nederland ademt u in een ontspannen sessie droge zoutinhalatie in: fijne deeltjes medicinaal zout die diep in de luchtwegen komen. Het zout maakt vastzittend slijm los, zodat u het makkelijker ophoest, en laat ontstekingen in de luchtwegen verdwijnen. De zoutkamer is geen vaccin en vervangt de griepprik niet. Wel komen veel cliënten juist in het najaar en de winter, om hun luchtwegen vrij te houden. Lees meer over de wetenschap achter halotherapie en hoe vaak u moet komen voor effect.

Wat cliënten vertellen over griep en verkoudheid

Onze cliënten beschrijven in hun eigen woorden wat de zoutkamer voor hen deed in het griepseizoen:

• Yvonne werd vroeger al verkouden als iemand in haar buurt nieste. Nu merkt ze dat ze veel meer weerstand heeft.
• Henny had de hele winter meermalen griep en bronchitis, met fikse hoestbuien, en vond verlichting in de zoutkamer.
• Annet kon na de griep haar slijm niet meer ophoesten. In de zoutkamer kwam het los.
• A.G.J. Lieverst kreeg een à twee keer per jaar een longontsteking en was vatbaar voor verkoudheid en griep.
• Jan was tweeënhalf jaar constant verkouden, tot hij de zoutkamer ontdekte.
• Eveline weet nu waar ze moet zijn als ze in de winter last krijgt van sinusitis of verkoudheid.

Meer verhalen leest of beluistert u op onze ervaringenpagina en in het gastenboek, met handgeschreven ervaringen sinds 2011.

Conclusie: kies bewust, en zorg goed voor uw luchtwegen

De griepprik beschermt minder dan veel mensen denken: het effect verschilt per seizoen en is per persoon klein. De meeste bijwerkingen zijn mild, maar de griepprik is niet voor iedereen altijd veilig. Zeldzame, ernstige bijwerkingen bestaan. Weeg dat af tegen uw eigen risico op griep, en maak een keuze die bij u past.

Wat u ook kiest: geef uw luchtwegen deze winter extra aandacht. Probeer de zoutkamer zelf, de eerste sessie is gratis.

Gratis Afspraak Maken →